Home

Pieter W Vos

Mindfulness

MBSR en MBCT

Training

Trainingsdata
Meditatie oefeningen
Achtergrond artikelen
Interview met Dr. Edel Maex
Het nut van rust
Mediteren tegen depressie
Interview Jon Kabat-Zinn
Is ‘mindfulness’ oosters?
Mediteren helpt tegen angst
Video: Het geheime leven ons brein
Video: Jon Kabat-Zinn
Video: Henk Barendregt
Video: Free the Mind
Websites over mindfulness
Literatuur
 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



 

 

     

Interview met Dr. Edel Maex 

Omgaan met moeilijke en stressvolle ervaringen: achtergrondinformatie

'Zelfs met zware tegenslagen kunnen we leren omgaan'

 


Dr. Edel Maex 


Edel Maex is psychiater en zenboeddhist.

Ruim tien jaar geleden introduceerde hij de zogenaamde mindfulnesstrainingen in ons land, een meditatietechniek die de terugval in een depressie mee kan helpen voorkomen.
Edel Maex is psychiater in het Antwerpse Middelheim Ziekenhuis.
Bij een breder publiek is hij vooral bekend als de man die de zogenaamde mindfulnesstraining in ons land introduceerde: een in het boeddhisme gewortelde meditatietechniek die onder meer een terugval in depressie kan helpen voorkomen. Van zijn boek Mindfulness werden ondertussen ruim 12.000 exemplaren verkocht,
en de belangstelling blijft groeien.


Hoe zou u mindfulness definiëren?

MAEX: Het is erg moeilijk om de term letterlijk te vertalen. Het woord vindt z'n oorsprong in het boeddhisme, maar leidt nu al enkele decennia een eigen leven. Ik noem het: een milde, open aandacht. Wat doen we met onze ellende, onze pijn, ons verdriet? Eerst proberen we dat zoveel mogelijk te negeren, te doen alsof het er niet is. Dat is een valkuil, want het is nu eenmaal onmogelijk om alle pijn uit ons systeem te krijgen. Er is ook een ándere valkuil: dat we te sterk opgaan in onze ellende, waardoor we er ons keer op keer in verliezen. Wat mindfulness doet, is de middenweg beoefenen: aandacht geven aan de dingen, zonder ze te negeren maar ook zonder je te laten meeslepen.
Wie met een milde, open aandacht naar het verdriet kijkt, behoudt de vrijheid om ermee om te gaan, blijft zelf aan het stuur zitten, hoeft zich niet te laten meesleuren in de meest wanhopige, radeloze of depressieve toestanden.


Waarom worden zo veel mensen depressief?
 
MAEX: Ik weet het zelf niet. De prevalentie op wereldschaal, dus het aantal mensen dat momenteel de ziekte heeft, is ongeveer 4 procent. Komt het echt vaker voor, of lijkt dat alleen maar zo omdat we het sneller en beter opmerken? De meningen daarover zijn verdeeld. Ik vraag mij soms ook af in welke mate we iets pathologiseren dat gewoon tot de condition humaine behoort. Misschien hoort het er gewoon bij dat we in de loop van ons leven door een aantal moeilijke periodes heen gaan.

Wanneer spreekt men van een depressie?

MAEX: Iemand heeft een depressie als hij of zij beantwoordt aan de zogenaamde DSM-criteria, de symptomen die worden beschreven in de Diagnostic and Statistical Manual for Mental Disorders .
Laat ik het zo eenvoudig mogelijk uitleggen. Een normale stemming schommelt, iedereen heeft goede en slechte dagen. Als iemand geen goede dagen meer heeft, en altijd in een sombere stemming is, of nergens meer van kan genieten, dan kan er sprake zijn van een depressie. Je kunt niet de ene dag wel en de andere dag niet depressief zijn, dat ben je pas als je stemming niet meer schommelt en je weken- of maandenlang in het dal blijft vastzitten.
Daar komen dan nog andere symptomen bij, zoals slapeloosheid, schuldgevoelens, onrust enzovoort.


Is de oplossing altijd een combinatie van pillen én praten?
 
MAEX: Vaak wel. Er kan veel menselijk leed voorkomen worden door mensen medicatie te geven. Maar er zijn ook vormen van psychotherapie die kunnen helpen. Als je even vastgelopen bent en je raakt er zelf nog uit, des te beter. Maar soms is het goed om sowieso hulp te zoeken. Het is trouwens niet zo dat iemand met een depressie automatisch antidepressiva moet nemen. Soms kunnen een paar goede gesprekken de depressie al in beweging brengen. Soms kunnen mensen pas in gesprek raken als ze eerst een tijdje antidepressiva hebben genomen. Alleen maar pillen nemen is volgens mij nooit een goed idee. Je moet hoe dan ook met iemand praten om te bekijken of je niet anders met een aantal dingen in je leven moet leren omgaan.

Hoe helpt mindfulnesstraining precies?
 
MAEX: Mindfulness is geen behandeling. Het geneest geen depressies. Het is trouwens niet mogelijk om ermee te beginnen als je midden in een depressie zit - als je aan het verdrinken bent, is het niet het aangewezen moment om een nieuwe zwemslag te leren. Wat mindfulness doet, is een terugval voorkomen.
Dat is ondertussen in een aantal studies aangetoond. We wisten al lang dat mensen die depressief zijn geweest een grote kans hebben om terug te vallen. Dikwijls kan één moeilijke dag, of een pijnlijke gebeurtenis, voldoende zijn om de hele cascade opnieuw op gang te brengen. Het kan iets kleins zijn dat je weer helemaal meesleept in alle cognitieve en emotionele patronen die eigen zijn aan een depressie. Onderzoekers vroegen zich al lang af hoe ze daar iets aan konden doen. Mindfulness helpt, is ondertussen gebleken.
Het is een methode die je leert om te zien dat één slechte dag niet het begin van een nieuwe depressie hoeft te zijn.


Hoe begin ik eraan?
 
MAEX: Ga zitten en kijk wat er gebeurt. Het kan helpen om uw ademhaling te volgen.
Dat zal zichtbaar maken wat er gebeurt. U zult namelijk merken dat uw geest voortdurend afgeleid wordt, dat u uw aandacht niet ononderbroken bij uw ademhaling kunt houden. U begint aan andere dingen te denken.
Door stil te blijven zitten, zult u zich heel bewust worden van datgene waaraan u zit te denken, van datgene wat u voelt - wat uw geest probeert te grijpen, of wat uw geest niet probeert te grijpen. Zo zult u stilaan - ik ga nu even snel door de bocht - merken dat er iets ontstaat van een openheid, die aan al dat voelen en denken en merken voorafgaat.
Die openheid is als een soort schaal waarin uw gedachten en gevoelens zich bevinden.
En op die manier behoudt u de vrijheid om ermee om te gaan, kunt u er met een milde en open aandacht naar kijken, met humor en afstand. Zo hoeft u veel minder te lijden onder die gedachten en gevoelens.
U neemt het lijden waar.


Hoe raakt men dan van het lijden verlost?

MAEX: Niet! (glimlacht) U gaat er alleen op een heel andere manier mee om.
In plaats van op een krampachtige manier tegen het lijden te vechten óf erdoor te worden meegesleurd,
kun je het toelaten, in het besef dat het erbij hoort.


Wat is uw definitie van geluk?
 
MAEX: Misschien is een mogelijke definitie: het vermogen om blij te zijn met blije dingen en verdrietig met verdrietige dingen. In plaats van altijd alleen maar de blije dingen te willen maximaliseren en het verdriet te willen uitbannen.
Het vermogen om met een onbevangen aandacht de golfslag van het leven mee te maken, in het besef dat er altijd ups en downs zullen zijn. Dat er altijd iets is. Als iemand met die openheid in het leven staat, zal hij of zij natuurlijkerwijze veel liefdevoller en vriendelijker met de wereld omgaan.
Je zult het minder nodig hebben om alles voor jezelf te houden, omdat je weet dat dáár het geluk niet zit.
Je zult merken dat geven veel gelukkiger maakt dan alles krampachtig bij te houden.



Auteur Joël De Ceulaer

top